Dimúñ Mamëll (En Idioma Mapuche)
Nëgla afín tëfá chi mapu, tañi dimúñ mamëll meu.
Gandnán tañi dungu, tëfa chi wirhíñ meu.
Kintuán tañi ënkëlén rakiduam.
Kintuán yeupau chi antë.
Guërrhé afíñ, thorfán lafkén.
Kuduán huente lafkén.
Foki rekeléi, tañi piuke.
Lef thripa mekëi, tañi mollfëñ.
Lladkën kulthrüng, petu amüi ka mapu.
Re nguëmán meu, amuléi.
Pefíñ ta këyén, rangui peskín foye.
Nëmë, nëmë tu pái, këm-me ñëmëñ; ka humautu pái.
Hillkún thruthruka llankë nakëm-mí, tañi hueñang kën.
Ganfill hueda dungu, nguëmaleyeu.
Negla afín tëfa chi mapu, tañi dimún mamëll meu.
Gandnán tañi dungu, tëfa chi wirhíñ meu.
 |
| "El Viejo Arado" - Adriana Ramos Capaci |
EL ARADO DE PALO.
Oralitor: Sebastián Queupul Quintremil
Quiero romper la tierra con mi arado de palo.
Y sembrar en las melgas mis palabras sencillas.
Quiero trazar la recta de mis propios anhelos.
Y buscar simetría en las horas pasadas.
Quiero tejer las hebras de las blancas espumas.
Y tenderme en la felpa de una alfombra marina.
Mi corazón de choapino, está hecho de voqui.
Y mi sangre, en las venas, rompe las compuertas.
El cultrún pesimista, lentamente, se aleja.
Y en sus notas emergen angustias añejas.
Tengo la certeza de haber visto la luna.
Inhalando el canelo o durmiendo en la ruca.
La trutruca rebelde vierte su quejumbre.
Tatuada de infamia y desprecio sin nombre.
Quiero romper la tierra con mi arado de palo.
Y tenderme en el surco de mis viejos anhelos.
 |
| "Tolstói arando" - Ilya Repin |
Tomado del libro:
POESÍA MAPUCHE.
«Las Raices Azules de los Antepasados»
Tachi Kallfüküpanngen T Pu Kuyfikeche
Mabel García B. y Sylvia Galindo G. - Editoras
Universidad de La Frontera - Temuco. 2003
 |
| "Paisaje Rural" - Hernán Morales Silva |
Ninguno que poniendo su mano en el arado mira hacia atrás, es apto para el reino de Dios
Evangelio según San Lucas